Kategori arşivi: Endüstri

veri kümesi

(Alm. Datenbestand, m; Datensatz, m; Fr. ensemble de données, m; jeu de données, m; İng. data set; dataset) 1. blşm. Bir bilgisayar işletim sisteminin belirli yöntemleriyle erişilen ve kaydedilen veri grubu. 2. endst. 1. Benzer ve bağıntılı değişkenlerin bir araya toplanması ile oluşturulan sayısal ve kategorik değerler kümesi.2. Genelde iki boyutlu bir tablo olarak sunulan, sütunların kategorileri, satırların özellikleri belirlediği veriler. [1]

Bir veri kümesi, bir veri koleksiyonudur. Çoğunlukla bir veri kümesi, tek bir veri tabanı tablosunun içeriğine sahiptir veya tek bir istatistiksel veri matrisine karşılık gelir; burada, tablonun her sütunu belirli bir değişkeni temsil eder ve her satır söz konusu veri kümesinin belirli bir üyesine karşılık gelir. Veri kümesi, veri kümesinin her bir üyesi için bir nesnenin yüksekliği ve ağırlığı gibi değişkenlerin her birinin değerlerini listeler. Her bir değer bir referans noktası olarak bilinir. Veri kümesi, satır sayısına karşılık gelen bir veya daha fazla üye için veri içerebilir. [2]

Matematikte kullanılan köşeli parantezlerle ayırt edilen basit sayı grubu. [3]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:https://en.wikipedia.org/wiki/Data_set

[3]:http://www.businessdictionary.com/definition/data-set.html

veri bilimi

(Fr. science de données, f; İng. data science) endst. Bilinen veri analizi tekniklerinin yanında simülasyon, optimizasyon, ileri istatistik, yapay zeka, psikoloji ve karar verme modelleri gibi alanların da yardımıyla, genellikle geniş ölçekli verilerin incelenmesi ve sonuçlarının uygulamaya geçirilmesiyle ilgilenen bilim dalı. [1]

Veri tabanlı bilim olarak da bilinen veri bilimi, yapılandırılmış veya yapılandırılmamış çeşitli şekillerde verilerden bilgi almak için bilimsel yöntemler, süreçler ve sistemler konusunda disiplinler arası bir alandır.

Veri bilimi, gerçek fenomeni anlamak ve analiz etmek için veri ile “istatistik, veri analizi ve bunlarla ilgili yöntemleri birleştiren bilim dalıdır.” Matematik, istatistik, bilgi bilimi ve bilgisayar bilimleri alanlarında, özellikle makine öğrenimi, sınıflandırma, küme analizi, veri madenciliği, veri tabanları ve görselleştirme alt alanlarından pek çok alanda çizilen teknikler ve teoriler kullanılmaktadır. [2]

Büyük miktarda karmaşık veriden anlamlı bilgiler sağlamayı amaçlayan büyük veri alanı. Veri bilimi, verilerin karar verme amacıyla yorumlanması için istatistik ve hesaplamadaki farklı çalışma alanlarını birleştirir. [3]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:https://en.wikipedia.org/wiki/Data_science

[3]:http://www.investopedia.com/terms/d/data-science.asp

 

üretim maliyeti

1. (Alm. Fertigungskosten, pl; Herstellkosten, pl; Fr. coût de production, m; İng. factory cost; manufacturing cost; output cost; production cost) endst. Bir malın veya hizmetin üretimi, montajı ve testi için harcanan doğrudan malzeme ve işçilik giderlerinin yanında üretim genel giderlerin toplamı. 2. (Alm. Kosten der Produktion, pl; Produktionskosten, pl; Fr. coût de production, m; İng. cost of production) tar. Üretim için kullanılan girdilere yapılmış olan ödemelerin toplamı. [1]

Üretim maliyeti, bir mal üretirken veya bir hizmet sunarken bir işletmenin maruz kaldığı
maliyeti ifade eder. Üretim maliyetleri, işçilik, hammadde, tüketilebilir imalat malzemeleri ve
genel masraflar dahil olmak üzere ancak bunlarla sınırlı olmayan çeşitli giderleri içerir. Buna
ek olarak, devlet tarafından alınan herhangi bir vergi veya hammadde ayrıştırma
şirketlerinden kaynaklanan telif ücretleri de üretim maliyeti olarak kabul edilir. [2]

Bir firma için doğrudan gelir üreten mal veya hizmetlerin yapılması veya edinilmesi ile ilgili
maliyetler. Doğrudan maliyetler ve dolaylı maliyetlerden oluşur. Doğrudan maliyetler, bir
ürünün oluşturulması için izlenebilir olan, malzeme ve işçilik maliyetlerini kapsayan
maliyetlerdir; dolaylı maliyetleri ise üründe takip edilemeyen masraflardır. [3]

Üretim maliyeti, bir ürünün hazırlanması sürecinde tüketilen tüm kaynakların maliyetinin toplamıdır. Üretim maliyeti; direkt malzeme maliyeti, direkt işçilik maliyeti ve üretim giderleri olmak üzere üç kategoriye ayrılır:

  • Direk Malzeme Maliyeti: Bitmiş ürünün bir parçası haline gelen hammaddedir.
  • Direk İşçilik Maliyeti: Üretim biriminde çalışan işçilerin maliyetidir.
  • Üretim Giderleri: Doğrudan malzeme maliyeti ya da doğrudan işçilik maliyeti olmayan imalat
    maliyetidir. [4]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:http://www.investopedia.com/terms/p/production-cost.asp

[3]:http://www.businessdictionary.com/definition/cost-of-production.html

[4]:https://en.wikipedia.org/wiki/Manufacturing_cost

üretim süreci

(Alm. Produktionsverfahren, n; Fr. processus de production, m; İng. production process) endst. Bir ürünün üretilmesi için gerekli mekanik veya kimyasal işlemler bütünü. [1]

Bir ürün oluşturmak için kullanılan mekanik veya kimyasal adımlardır. Genellikle aynı maddenin
birden fazla birimini oluşturmak için tekrarlanır. Genellikle ürünü oluşturmak için hammadde, makine
ve insan gücünün kullanılmasını içerir. [2]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:http://www.businessdictionary.com/definition/production-process.html

uygunluk kalitesi

(Alm. Qualitätskonformität, f; Fr. conformité de la qualité, f; İng. conformance quality) endst. 1. Endüstriyel üretimde, süreç çıktılarının belirlenen tasarıma ne kadar doğru oranda uyduğunun ölçüm sonucu. 2. Tasarım isterlerini sağlayacak şekilde üretimin, hizmetlerin ve genelde süreçlerin düzenlenebilme derecesi. [1]

Süreç kontrol sınırları, ürün toleransları ve üretim hedefleri  karşılanırken ürünün üretim gereksinimleri ve proses özelliklerini etkileyen tasarım ve ürün fonksiyonlarının etkinlik düzeyi. [2]

Tasarım kalitesi ile belirlenen spesifikasyonlara fiziksel üretim (imalat) esnasındaki uyma derecesidir.

Belli bir düzeydeki uygunluk kalitesinin gerçekleştirilmesinde değişimleri şekildeki grafikte görülen maliyetler arasında bir denge kurulmasına çalışılır. Kalite kontrolünün etkinliği arttıkça, yani kalite spesifikasyonlarına uygunluk derecesi yükseldikçe bozuk mal sayısı azalır. Dolayısı ile bozuk malların ortaya çıkardığı malzeme ve işçilik kayıpları ve tamir masrafları ile müşteri şikayetleri hızla azalır. Buna karşılık ölçme ve kontrol faaliyetlerinin yoğunluğu arttığından değerleme maliyetleri giderek yükselir. Koruma maliyeti bozuk malın üretimine meydan bırakmamak amacı ile önceden alınan tedbirler için yapılan masraflardan oluşur. İşçi eğitimi tamir-bakım, tasarım kontrolü vb. masraflar koruma maliyeti niteliğindedir. Grafikten görüleceği üzere kontrolün etkinliği arttıkça, değerleme ve koruma maliyetleri yavaş yavaş yükselmekte buna karşılık bozuk mal maliyetinde hızlı bir düşme kaydedilmektedir. Uygunluk kalitesi artırmak için özellikle koruma tedbirlerine ağırlık vermenin isabetli bir politika olacağı açıkça görülmektedir.

 [3]

Üreticiler uygunluk kalitesini veya ürünün/hizmetin hangi dereceye kadar doğru bir şekilde üretildiğini ölçebilirler. [4]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:http://www.businessdictionary.com/definition/quality-of-conformance.html

[3]:http://content.lms.sabis.sakarya.edu.tr/Uploads/65350/43094/kal_1(genel_kavramve_tan%C4%B1mlamalar).pdf

[4]:https://en.wikipedia.org/wiki/Quality_(business)

talep kadar üretim stratejisi

(İng. chase demand strategy; demand matching strategy) endst. İşgörenlerin işe alınmasına veya işten çıkarılmasına, fazla mesai kullanılmasına ve üretmeyip başkasına yaptırmaya izin vererek her dönem sonunda stok oluşturmadan, üretim hızını talebi karşılayacak şekilde ayarlama yapan üretim planlama stratejisi, talebi izleme stratejisi. [1]

Artan veya azalan talebe bağlı olarak çıktının arttığı veya azaldığı üretim stratejisi. [2]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:http://www.businessdictionary.com/definition/chasing-demand.html

talep güdümlü model

(Alm. Pull Modell, n; Fr. modèle de tirer, m; İng. pull model) endst. Tedarik zincirinde üretim gereksinimlerinin müşterilerin taleplerine göre belirlendiği model. [1]

Veri alıcısının, ihtiyaç duyduğunda bir sonraki veriyi aldığı veya bu veriyi işleyebildiği bir veri aktarım
modelidir. [2]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:https://de.wikipedia.org/wiki/Pull-Model

şirket

(Alm. Firma, f; Gesellschaft, f; Fr. société, f; İng. company; firm) endst. İki ya da daha çok kişi ve/veya tüzel kişinin iş yaparak kazanç elde etmek için, mevcut yasalara uygun olarak kurdukları ticari birlik. [1]

Bir iş yapmak için kurulan ve düzenlenen gönüllü bir ortaklık. Şirket türleri; şahıs şirketi, adi şirketi, limited şirketi, anonim şirketi ve kamu şirketini içerir. [2]

Şirket veya firma, Türkiye yasalarına göre iki veya daha fazla gerçek veya tüzel kişinin bir araya gelerek emek veya mallarını müşterek (ortak) bir amaçla bir sözleşme ile birleştirmeleri sonucu ortaya çıkan tüzel kişiliktir.

Türleri

Türkiye yasalarına göre şirketler temelde ikiye ayrılır:

Şahıs şirketleri

  • Adi şirket
  • Kolektif şirket
  • Komandit şirket

Sermaye şirketleri

  • Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket
  • Limited şirket
  • Anonim şirket        [3]

Şirket (ortaklık), kişilerin ekonomik amaçlarla bir araya gelmek suretiyle emek ve mallarını, bu ortak amaca ulaşmak için, bir sözleşme (akit) ile birleştirmeleridir.

Şirketin söz konusu olması için gereken nitelikler aşağıdaki gibidir:

  1.  Şirketi oluşturan kişiler birden fazla olmalıdır,
  2. Ortak bir amaç bulunmalıdır,
  3. Ortak amaca ulaşılması için ortakların arasında bir anlaşma bulunmalıdır,
  4. Amaca ulaşmak için ortaklar tarafından şirkete sermaye konulmalıdır.    [4]

Gelirlerine göre en büyük şirketler listesi:

Rank Name Industry Revenue (USD billion) Revenue growth Employees Country Headquarters CEO Ref
1 Walmart General merchandisers $485,873 Increase 0.8% 2,300,000 United States Bentonville, Arkansas Doug McMillon [1]
2 State Grid Utilities $315,199 Decrease 4.4% 926,067 China Beijing Shu Yinbiao [2]
3 Sinopec Group Petroleum refining $267,518 Decrease 9.1% 713,288 China Beijing Wang Yupu [3]
4 China National Petroleum Petroleum refining $262,573 Decrease 12.3% 1,512,048 China Beijing Wang Yilin [4]
5 Toyota Motor vehicles and parts $254,694 Increase 7.7% 364,445 Japan Toyota, Aichi Akio Toyoda [5]
6 Volkswagen Group Motor vehicles and parts $240,264 Increase 1.5% 626,715 Germany Wolfsburg Matthias Müller [6]
7 Royal Dutch Shell Petroleum refining $240,033 Decrease 11.8% 89,000 Netherlands United Kingdom The Hague Ben van Beurden [7]
8 Berkshire Hathaway Insurance $223,604 Increase 6.1% 367,700 United States Omaha, Nebraska Warren Buffett [8]
9 Apple Computers and office equipment $215,639 Decrease 7.7% 116,000 United States Cupertino, California Tim Cook [9]
10 Exxon Mobil Petroleum refining $205,004 Decrease 16.7% 72,700 United States Irving, Texas Darren Woods [10]
11 McKesson Healthcare $198,533 Increase 3.1% 64,500 United States San Francisco, California John Hammergren [11]
12 BP Petroleum refining $186,606 Decrease 17.4% 74,500 United Kingdom London Bob Dudley [12]
13 United Health Healthcare $184,840 Increase 17.7% 230,000 United States Minnetonka, Minnesota Stephen Hemsley [13]
14 CVS Health Healthcare $177,526 Increase 15.8% 204,000 United States Woonsocket, Rhode Island Larry Merlo [14]
15 Samsung Electronics Electronics and electrical equipment $173,957 Decrease 2.0% 325,000 South Korea Suwon Oh-Hyun Kwon [15]

[5]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:http://www.businessdictionary.com/definition/company.html

[3]:https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eirket

[4]:http://acikarsiv.ankara.edu.tr/browse/2300/2981.pdf

[5]:https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_largest_companies_by_revenue

 

 

stokastik

(Alm. stochastisch; Fr. stochastique; İng. stochastic) endst. İçinde rasgelelik veya rasgele değişken bulunan. [1]

Rastgele bir şekilde değişim gösteren sistemleri veya olguları (fenomenleri) temsil etmek için
kullanılan terimdir. [2]

Rastgele bir unsur içeren, öngörülemeyen ve istikrarlı bir örüntü veya düzen olmadan meydana gelen
durumlar veya modelleri tanımlamak için kullanılan terimdir. Bütün doğal olaylar stokastik olgulardır.
Ayrıca işletmeler ve açık ekonomiler stokastik sistemlerdir, çünkü iç ortamları dış ortamdaki rastgele
olaylardan etkilenmektedir. Stokastik çoğunlukla olasılıkla eşanlamlı kabul edilir ancak kesin olarak
söylemek gerekirse stokastik, (gerçek veya belirgin) rastgelelik fikrini, olasılıkçılık ise dolaylı olarak
rastgelelikle ilişkilidir. [3]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:https://en.wikipedia.org/wiki/Stochastic

[3]:http://www.businessdictionary.com/definition/stochastic.html

stok kontrolü

(Alm. Bestandskontrolle, f; Fr. contrôle des stocks, m; İng. inventory control) endst. Stok miktarının, tüm stokun en iyi şekilde yönetilmesi ve oluşan talebi zamanında karşılayabilmesi amacıyla sürekli ya da kesikli olarak gözden geçirilmesi. [1]

Üretimin ilk basamağını oluşturan hammadde girişinden başlayarak son mamulün oluşmasına kadar üretime katılan veya duran yarı mamül ve mamül maddenin tüm stok hareketlerinin takip edilmesi ve bunların her kademede üretim faaliyetlerinin aksamayacağı kadar çok, ama gereğinden fazla olmasını engellemek amacıyla yapılan çalışmalara “stok kontrolü” denmektedir. [2]

Stok  kontrolü genel olarak “bir işletmenin stok kontrol faaliyeti” olarak tanımlanabilir. Daha spesifik olarak, stok kontrolü aşağıdaki maddeleri içerir:

  1. Operasyon yönetimi, lojistik ve tedarik zinciri yönetimi, teknolojik sistem ve envanter yönetimi için gerekli programlanmış yazılımları içerir.
  2. Ekonomi ve operasyon yönetimi, satış masraflarını düşürmeyi amaçlayan envanter kontrolü problemini satışa zarar vermeden sürdürmektedir. Herhangi bir tedarik zincirinin 3 temel sorusuna cevap verir: Ne zaman? Nerede? Ne kadar?
  3. Kayıp önleme alanında, hırsızlığa karşı teknik engeller getirmek üzere tasarlanmış sistemler. [3]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=wBmNpkQC9Nhi90NLW7E7-Z07M7sgHZ8ZCkz_OAQdYkRBtpAZLnT5lrjRcecXAZMs

[3]:https://en.wikipedia.org/wiki/Inventory_control