OguzHosoglu tarafından yazılmış tüm yazılar

paranın zaman değeri

(Alm. Zeitwert des Geldes, m; Fr. valeur temporelle de l’argent, f; İng. time value of money) endst. Paranın, geçmişteki, bugünkü ve gelecekteki değerinin, faize ve zaman aralığına bağımlı ilişkisi. [1]

Paranın zaman değeri, parayı daha sonra almak yerine şimdi almanın daha büyük yararını anlatır. Zaman tercihi üzerine kurulmuştur.

Paranın zaman değeri ilkesi faizin neden ödendiği veya kazanıldığını açıklar: Faiz, banka mevduatında veya borcunda olsun, mevduat sahibini veya borç vereni paranın zaman değeri için tazmin eder.

Aynı zamanda yatırımın temelini oluşturur. Yatırımcılar, gelecekteki yatırımlarında olumlu bir getiri bekledikleri takdirde paralarını şimdi harcamaktan vazgeçmeye hazırdırlar.[2]

Bir yatırımcı ya da borç verenin, yatırım ya da kredi tamamen telafi edilene kadar beklemesi gereken zamandaki fiyat. PZD, daha önce alınan paranın, daha sonra alınan aynı miktarda paradan daha fazla değere sahip olduğu konseptine dayanmakta, çünkü bu para zamanla faiz kazanmak üzere ‘kullanıma sokulabilir (istihdam edilebilir).’ Bileşik faiz olarak hesaplanır.[3]

Paranın zaman değeri (PZD), potansiyel kazanç kapasitesi nedeniyle, şu anda mevcut olan paranın gelecekteki aynı miktardan daha değerli olduğu fikrindedir. Finansın bu temel ilkesi, sağlanan paranın faiz kazanabildiğini, herhangi bir para miktarı ne kadar erken alınırsa o kadar değerli olduğunu kabul eder. PZD’ye mevcut indirgenmiş değer denir.[4]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:https://en.wikipedia.org/wiki/Time_value_of_money

[3]:http://www.businessdictionary.com/definition/time-value-of-money-TVM.html

[4]:http://www.investopedia.com/terms/t/timevalueofmoney.asp

p diyagramı

(Alm. P-Diagramm, n; Fr. graphique en P, f; İng. fraction defective chart; p-chart; percent chart; proportion chart) endst. Bir sürecin kontrolünde, hatalı örnek sayısının örneklem büyüklüğüne bölünmesiyle bulunan hata oranını izlemek üzere kullanılan kalite kontrol diyagramı, kusurlu oranı diyagramı. [1]

İstatistiksel kalite kontrolde p-grafiği, uygun olmayan numune oranının, uyumsuz birimlerin sayısının örneklem büyüklüğüne oranı (n) olarak tanımlandığı bir örneklemdeki, uyumsuz birimlerin oranını izlemek için kullanılan bir kontrol grafiğidir.

P-grafiği, yalnızca bir veya daha fazla go-no go göstergesi veya testi ile belirlenen “geçer / başarısız” tipi incelemeleri, spesifikasyonları verilere, onlar grafikte çizilmeden önce etkili biçimde uygular. Diğer kontrol grafik türleri, sorun gidermeyi doğrudan bu tablolardan mümkün kılarak, çalışma altındaki kalite karakteristiklerinin büyüklüğünü gösterir.[2]

Kalite kontrolünde, bir numunedeki birimlerin yüzde kaçının arızalı olduğunu bularak bir sürecin kararlılığını belirlemek için kullanılan kontrol tablosu. P şeması veya orantı şeması olarak da adlandırılır.[3]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:https://en.wikipedia.org/wiki/P-chart

[3]:http://www.businessdictionary.com/definition/percent-chart.html

ortalama mutlak yüzde hata

(Alm. gemittelter absoluter Prozentfehler; Fr. pourcentage moyen d’erreur absolute, m; İng. mean absolute percentage deviation; mean absolute percentage error)endst. Zaman serilerinde tahmin yapıldığında oluşan hataların mutlak değerlerinin, gözlem verilerinin mutlak değerlerine oranlarının ortalamasının yüzdelik değeri. [1]

Ortalama Mutlak Yüzde Sapma (MAPD) ​​olarak da bilinen ortalama mutlak yüzde hatası (MAPE), örneğin eğilim tahmininde, istatistikte bir tahmin yönteminin, tahmin doğruluğunun bir ölçüsüdür. Doğruluğu genellikle yüzde olarak ifade eder ve şu formülle tanımlanır:

{\displaystyle {\mbox{M}}={\frac {100}{n}}\sum _{t=1}^{n}\left|{\frac {A_{t}-F_{t}}{A_{t}}}\right|,}

At  gerçek değer ve Ftahmin değeri.

At ve Ft arasındaki fark, tekrar gerçek değer At’ye bölünür. Bu hesaplamadaki mutlak değer, zamandaki tüm öngörülen noktalar için toplanır ve uyan p noktalarının sayısına bölünür. 100 ile çarpmak bunu hata yüzdesi yapar.

MAPE kavramı çok basit ve ikna edici görünse de pratik uygulamada büyük dezavantajları vardır.

  • Eğer sıfır değer varsa (örneğin, talep verisinde olduğu gibi) sıfır ile bölünme olacağı için kullanılamaz.
  • Çok düşük tahminler için yüzde hatası %100’ü aşamaz, ancak çok yüksek tahminler için hata yüzdesinde üst sınır yoktur.
  • MAPE, tahmin yöntemlerinin doğruluğunu karşılaştırmak için kullanıldığında; tahminler sistematik olarak çok düşük bir yöntemi seçeceğinden önyargılı olur. Az bilinen ancak ciddi olan bu sorun, tahmin edilenin gerçek değere oranını(Doğruluk Oranı olarak adlandırılır) baz alan bir doğruluk ölçütü kullanılarak üstesinden gelinebilir, bu özellik üstün istatistiksel özelliklere yol açar ve geometrik ortalama açısından yorumlanabilen tahminlere yol açar.[2]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:https://en.wikipedia.org/wiki/Mean_absolute_percentage_error

model tanımlaması

(Alm. Modellspezifierung, f; Fr. spécification d’un modèle, f; İng. model specification) endst. Bir problemin çözümünün temelini oluşturacak yapı ve parametrelerin belirtimi. [1]

Regresyon analizinde, spesifikasyon, bir regresyon modelinin geliştirilmesi işlemidir. Bu süreç, model için uygun bir işlevsel form seçimi ve hangi değişkenleri içereceğini seçmekten oluşur. Örneğin biri, kişisel gelir , eğitim açısından insan sermayesi  ve iş üzerinde tecrübe  olmak üzere   fonksiyonel ilişkisini şu şekilde belirtebilir;

Burada  bağımsız ve aynı şekilde dağıtılması gereken açıklanamayan hata terimidir. Eğer regresyon modelinin varsayımları doğru ise, parametrelerin en az kareler tahminleri  ve β etkin ve yansız olacaktır. Dolayısıyla, tanımlama teşhisi, genellikle artıkların birinci ilâ dördüncü momentini test etmeyi içerir. [2]

[1]: http://www.tuba.gov.tr/

[2]: https://en.wikipedia.org/wiki/Specification_(regression)

kapalı döngülü malzeme gereksinim planlaması

(Fr. planification des besoins matières à boucle fermée; İng. closed-loop material requirements planning; closed-loop MRP) endst. Bütünleşik üretim planı, ana üretim çizelgesi ve kapasite gereksinim planından elde edilen bilgilerin yanı sıra üretim faaliyetleri denetimiyle elde edilen geribildirimin kullanılmasıyla her aşamasında değişiklik yapılması mümkün olan malzeme gereksinim planlaması. [1]

Ürün planlama ve stok kontrolü için, planların kontrol edilmesi ve düzenlenmesine olanak tanıyan bir bilgi geri bildirim özelliği ile kullanılan sistem. Kapalı döngülü MRP’ler, satın alma ve malzeme tedarik planlarını ana üretim çizelgesiyle senkronize eder. Sistem; tamamlanmış üretim ve malzemeler hakkındaki bilgileri MRP sistemine geri gönderir, böylece bu planlar kapasite ve diğer gereksinimlere göre ayarlanabilir. Sistem geri bildirim özelliğinden dolayı ‘’döngünün kapanması’’ olarak da bilinen, ‘’kapalı döngülü malzeme gereksinim planlaması’’ olarak adlandırılmıştır. [2]

Perakende mağazaları tarafından iade edilen veya üreticinin kalite kontrol standartlarına uymayan ürünleri de kapsayan bir üretim kaynak planlaması sistemidir. Bu stok kontrol sistemi; satın alma planlarını, mevcut ürünlerin bulunduğu listeyle eşleştirir. Bu, üreticilerin gelecek üretim planlarını, mevcut stokları baz alarak düzenlemesine olanak tanır. [3]

[1]:http://tuba.gov.tr/

[2]:http://www.investopedia.com/terms/c/closed-loop-mrp.asp

[3]:http://www.businessdictionary.com/definition/closed-loop-MRP.html

ihale

(Alm. Angebotsausschreibung, f; Angebot, n; Fr. offre, f; soumission, f; İng. bid; tender) 1. endst. Bir işi ya da bir malı fiyat eksiltme ya da artırma yoluyla birçok istekli arasından en uygun koşullarla kabul edene verme. 2. inş. Bir inşaat projesinin yapımına talip olan, çalışma akışı, süresi ve fiyat şartlarını yazılı olarak belirten yükleniciler arasında uygun olanının seçilmesi işlemi. [1]

1. Ödeme veya borç ödeme araçları görevi gören yazı veya simge(madeni para veya banknot gibi). [2]

2. Koşulsuz para (bir borcu karşılamak için) veya performans (bir zorunluluğu karşılamak için) teklifi. Bir ihale, ihale tarafının, ödemenin yapılmaması veya ifa edilmemesi nedeniyle cezalandırılmasını önleyebilir ve herhangi bir sebep olmaksızın, taraf olduğu kişi tarafından reddedilemez. [2]

3. İhale taleplerine yanıt olarak sunulan ve potansiyel bir sözleşme ile ilgili şartlar ve gereksinimlerle ilgili ayrıntılı bilgi içeren mühürlü teklif veya teklif belgesi. [2]

İhale, bir projeye teklif vermek veya devralma teklifi gibi resmi bir teklifi kabul etmektir. İhale genellikle, hükümetler ve finansal kurumların belirli bir bitiş gününe kadar tamamlanması gereken büyük projeler için teklife davet ettiği süreci belirtir. Bu terim aynı zamanda hissedarların, devralma teklifine cevap olarak hisse senetlerini veya menkul kıymetlerini sunma sürecini de ifade eder. [3]

[1]: http://tuba.gov.tr/

[2]: http://www.businessdictionary.com/definition/tender.html

[3]: http://www.investopedia.com/terms/t/tender.asp

ideal çalışma koşulları

(Alm. optimale Arbeitbedingungen, pl; Fr. Fr. conditions optimales de travail, pl; İng. ideal working conditions; optimum working conditions) endst. Ergonomide, bir sistemde insan özelliklerine, kapasitesine ve gereksinimlerine fiziksel, zihinsel ve sosyal olarak en iyi uyan koşullar, optimal çalışma koşulları. [1]

[1]: http://tuba.gov.tr/

geliştirme maliyeti

(Alm. Entwicklungskosten, pl; Fr. coût de développement, m; İng. development cost) endst. Bir ürünün yenilenmesi, geliştirilmesi ve pazarlanması için kullanılan hammadde, sermaye, işçilik, enerji gibi girdilerin toplam parasal ifadesi. [1]

Bir projenin başlangıcından uygulanmasına kadar meydana gelen tüm maliyetlerin toplamı. Sonraki masraflar operasyonel maliyetler olarak adlandırılır. [2]

[1]: http://tuba.gov.tr/

[2]: http://www.businessdictionary.com/definition/development-cost.html

elleçleme

(Alm. Fördertechnik, f; Handhabung, f; Fr. manutention, f; İng. handling) endst. Hammadde, yarı ürün ya da ürünlerin, imalat, dağıtım, tüketim ve yeniden kazanım sırasında elle ya da mekanik olarak taşınması ya da hareket ettirilmesi, stoklanması, kontrol edilmesi ve korunması. [1]

Malzemelerin veya malların kısa mesafelerde boşaltılması, geri paketlenmesi, paketlenmesi taşınması gibi koordinasyon ve birleştirme işlemleri. [2]

Malların veya malzemelerin depolama alanı içinde yüklenmesi, boşaltılması, paletlenmesi ve paletten indirilmesi gibi kısa mesafeli hareketleri. [3]

Elleçleme, bir binanın sınırları içinde veya bina ile nakil aracı arasında kısa mesafeli hareketleri kapsar. Manuel, yarı otomatik ve otomatik ekipmanları geniş bir şekilde kullanır ve malzemelerin imalat, depolama, dağıtım, tüketim ve elden çıkarım aşamalarında korunması, depolanması ve kontrolünü göz önünde bulundurur. Elleçleme, malzemenin şeklini, formunu ve dış görüşünü değiştirerek biçim avantajı sağlayan imalattan farklı olarak, kullanım, depolama ve malzemenin kontrolü yoluyla zaman ve yer yaratmak için kullanılır. [4]

[1]:http://www.tuba.gov.tr/

[2]:http://www.businessdictionary.com/definition/handling.html

[3]:http://www.businessdictionary.com/definition/materials-handling.html

[4]:https://en.wikipedia.org/wiki/Material_handling

 

doğrusal modelleme

(Alm. lineare Modellbildung; Fr. modélisation linéaire, f; İng. linear modeling) endst. Bir problemdeki etmenlerin ilgilenilen amacı veya çıktıyı doğrusal olarak etkilediklerini kabul ederek modelin oluşturması. [1]

İstatistikte doğrusal model terimi, bağlamına göre farklı şekillerde kullanılır. En yaygın görülen olayı, regresyon modelleri ile bağlantı halindedir ve terim sıklıkla doğrusal regresyon modeli ile eş anlamlı alınır. Ancak terim, zaman serisi analizinde de farklı bir anlamda kullanılmaktadır. Her iki durumda da ‘’doğrusal’’ tanımı, ilgili istatistik teorisinin karmaşıklığında önemli derecede azalmanın mümkün olduğu modellerin bir alt sınıfını tanımlamak için kullanılır. [2]

[1]: http://tuba.gov.tr/

[2]: https://en.wikipedia.org/wiki/Linear_model